الشرذمة الخسيسة الموسومة بالباطنية » ياد مىكند . « 1 » وى فصلى را به « مقالات اهل الاسلام » اختصاص داده است . وى از صفحهء 124 مجلد پنجم تا صفحهء 134 دربارهء فرقه‌هاى شيعى بحث مىكند ، اما ضمن آن موضعگيرى خاصى ندارد . در اين بخش آگاهيهاى فرقه شناسى كوتاه اما بالنسبه مهم درج شده است . وى نخستين فرقه شيعى را عبارت از عمار و سلمان و مقداد و جابر و ابوذر و عبد الله بن عباس دانسته كه در حيات امام على عليه السلام اظهار موالات نسبت به آن حضرت مىكردند . « 2 » پايان جزء چهارم كتاب با تعبير « و صلواته على سيدنا محمد النبى و إله الطاهرين الطيبين » خاتمه يافته است . كتاب البدء و التاريخ در شش مجلد به صورت افست توسط دارصادر بيروت چاپ شده است . عبد الله جبورى مجلدى مستقل با عنوان فهارس كتاب البدء و التاريخ در سال 1965 در بغداد چاپ كرده است . كتاب البدء والتاريخ به نام آفرينش و تاريخ به فارسى توسط استاد شفيعى كدكنى به فارسى ترجمه شده و در شش جزء و دو مجلد انتشار يافته است . شيخ مفيد ( م 336 - 413 ) ابوعبد الله محمد بن محمد بن نعمان بغدادى از عالمان برجستهء شيعه در نيمهء دوم قرن چهارم و دههء نخست قرن پنجم هجرى است . وى متكلم ، فقيه و مورخ است و در هر زمينه آثار ارجمندى از خود به يادگار گذاشته است . وى عالمى است كه زندگيش در راه راهبرى شيعه و مناظره و مقابله با فرقه‌هاى مدعى در برابر شيعه گذشته و نوع نگاه و نگارش وى از اين زاويه است . دو كتاب مهم تاريخى از وى برجاى مانده است . نخست الارشاد فى معرفة حجج الله على العباد است كه در دو مجلد توسط مؤسسهء آل البيت تحقيق و نشر شده است . اين كتاب شرحى است از زندگى امامان شيعه - عليهم السلام - كه مجلد نخست آن مربوط به زندگى امام على عليه السلام است . بخش نخست اين مجلد ، در كل مربوط به زندگى آن حضرت در دوران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم است ( تا ص 195 ) ، در عين حال ، به بسيارى از مسائل سيره نيز پرداخته شده است . پس از آن زندگى امام على عليه السلام و در مجلد دوم زندگى ساير امامان - عليهم السلام - آمده است .

--> ( 1 ) . البدء و التاريخ ، ج 5 ، ص 45 . بايد توجه داشت كه اگر عنوان باطنيه مربوط به اسماعيليه باشد ، اين مطالب به قرن پنجم و ششم مىماند نه قرن چهارم . طبعا مؤلف از قرن چهارم است و بايد خطر اسماعيليه را خيلى زود دريافته باشد . نك : البدء والتاريخ ، ج 5 ، صص 133 - 134 ( 2 ) . البدء و التاريخ ، ج 5 ، ص 124